Get Adobe Flash player

Korzystanie z funduszy unijnych wymaga poddawania się licznym procedurom oceny w całym okresie "życia projektu". Zarówno na etapie ubiegania się o dofinansowanie, jak i do późniejszych etapów związanych z realizacją projektu oraz jego oddziaływaniem po jego zakończeniu.

Każdy wniosek projektowy musi spełniać określone kryteria formalne, merytoryczne, strategiczne itp.

Do oceny projektu z punktu widzenia przyjętych kryteriów, dokonywanej z reguły przez niezależnego eksperta, używa się terminu ewaluacja. Ewaluacja jest niczym innym jak oszacowaniem, określeniem wartości.

Ewaluacja jest często mylona lub utożsamiana z kontrolą i monitorowaniem. Związek między tymi trzema procesami istnieje, niemniej jednak istnieje kilka zasadniczych różnic, które wskazują, aby traktować ewaluację, monitorowanie i kontrolowanie jako niezależne elementy procesu zarządzania projektem.

Dlatego przedstawiając zagadnienie ewaluacji zamieszczamy również krótką specyfikę monitorowania i kontroli.

Ewaluacja projektu (ang. project evaluation)

Oszacowanie jakości, stopnia realizacji projektu w stosunku do wcześniej zdefiniowanych kryteriów, na podstawie odpowiednich informacji. Ewaluacja odnosi się do efektów długoterminowych oddziaływania, analizuje wpływ projektów na specyficzne problemy strukturalne. Jej celem jest ustalenie kluczowych czynników sukcesu i przyczyn niepowodzeń projektu, stałe ulepszanie skuteczności, zwiększanie przejrzystości i promowanie działań podejmowanych przez władze publiczne. Podstawą oceny w ramach ewaluacji jest efektywność i wpływ działań realizowanych w ramach projektu na osiąganie celów strategicznych.

Ewaluację przeprowadza się w etapach i regularnych odstępach czasowych.

Rodzaje ewaluacji:

Ewaluacja może być prowadzona według kryterium momentu prowadzenia:

przez rozpoczęciem realizacji projektu ( jako ocena ex ante),
w trakcie realizacji projektu (ang. Midterm evaluation),
pod koniec projektu (ang. Final, end-of-project),
jakiś czas po zakończeniu (ex post).
Biorąc pod uwagę kryterium celu ewaluacji wyróżnia się następujące jej rodzaje:

ewaluacje strategiczne (których celem będzie ocena i analiza ewolucji NSRO i PO w odniesieniu do priorytetów krajowych i wspólnotowych);
ewaluacje operacyjne (których celem będzie wspieranie procesu monitorowania NSRO i PO).
Ewaluacje strategiczne dotyczyć będą głównie analizy i oceny interwencji na poziomie celów strategicznych. Przedmiotem ewaluacji strategicznych będzie analiza i ocena trafności ogólnych kierunków interwencji wyznaczonych na etapie programowania. Jednym z istotnych aspektów ewaluacji strategicznej będzie weryfikacja przyjętej strategii w odniesieniu do aktualnej i przewidywanej sytuacji społeczno ? ekonomicznej.

Ewaluacje operacyjne powiązane będą ściśle z procesem zarządzania i monitorowania NSRO i PO. Celem ewaluacji operacyjnych jest wsparcie instytucji odpowiedzialnych za realizację NSRO i PO w zakresie osiągania założonych celów operacyjnych poprzez dostarczanie użytecznych wniosków i rekomendacji. Zgodnie z Rozporządzeniem 1083/2006 ewaluacje operacyjne będą przeprowadzane w szczególności w przypadku, gdy monitorowanie ujawniło znaczące odchylenia od założonych pierwotnie celów oraz gdy składane są wnioski o dokonanie przeglądu programu operacyjnego lub jego części.

Ewaluacją może być objęty cały program lub wybrane elementy tego projektu. Metody ewaluacji są niepowtarzalne, każdorazowo dostosowane do specyfiki projektu oraz celów ewaluacji.

Obecnie każda instytucja zarządzająca funduszami unijnymi jest zobowiązana do przeprowadzenia pełnej procedury ewaluacyjnej.

Rada Unii Europejskiej zobowiązała wszystkie państwa członkowskie do przeprowadzenia ewaluacji pomocy finansowej z funduszy strukturalnych UE wydając Rozporządzenie nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 .

Według powyższego rozporządzenia ewaluacja ma na celu poprawę: ?jakości, skuteczności i spójności pomocy funduszy oraz strategii i realizacji programów operacyjnych w odniesieniu do konkretnych problemów strukturalnych dotykających dane państwa członkowskie i regiony, z jednoczesnym uwzględnieniem celu w postaci trwałego rozwoju i właściwego prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego oddziaływania na środowisko oraz strategicznej oceny oddziaływania na środowisko?.

W okresie programowania 2007-2013 wyniki badań ewaluacyjnych będą pełnić ważną rolę w procesie kształtowania polityki spójności Unii Europejskiej, a podczas debaty nad kolejnym budżetem w perspektywie po 2013 roku będą jednym z kluczowych argumentów dla jej zachowania w dotychczasowym kształcie lub weryfikacji jej założeń.

Monitorowanie projektu (ang. monitoring)

Jest to proces systematycznego zbierania i analizowania wiarygodnych informacji ilościowych i jakościowych dotyczących realizowanego projektu, którego celem jest zapewnienie zgodności realizacji projektu z wcześniej zatwierdzonymi założeniami.

Monitoring programu służy zagwarantowaniu realizacji celów strategicznych i cząstkowych określonych w programie (monitoring rzeczowy) oraz pełnego wykorzystania środków, (monitoring finansowy). Prawidłowy przebieg procesu monitorowania pozwala m.in. na bieżąco śledzić postęp finansowy programu, odpowiednio wcześnie reagować na występujące trudności i nieprawidłowości, przyczyniając się w konsekwencji do zapewnienia odpowiedniej jakości wdrażania.

Podstawowym kryterium oceny jest zgodność wdrażanych działań z odpowiednimi dokumentami programowymi. Monitorowanie obejmuje swym zakresem cały projekt, zarówno monitorowanie finansowe jak i rzeczowe.

Metoda monitorowania jest co do zasady standardowa, obejmuje ona:

raporty,
wizyty na miejscu realizacji projektu,
działalność komitetów monitorujących,
Wskaźniki monitorowania muszą spełniać następujące cechy:

trafność,
mierzalność,
wiarygodność
dostępność
Przedmiotem zainteresowania monitorowania są dostarczone w ramach projektu produkty oraz rezultaty, a także terminowość wydatkowani środków w ramach dofinansowania projektu.

Na etapie przygotowania projektu musimy zaplanować w jaki sposób będziemy monitorować nasz projekt i zaplanowane w nim rezultaty.

Kontrola projektu (ang. control)

To proces mający na celu porównanie istniejącego stanu z postulowanym - z punktu widzenia prawa, ustalenie nieprawidłowości oraz przekazanie wyników w formie wniosków i zaleceń do uprawnionego podmiotu.

Kontrola realizacji projektu ma na celu weryfikację prawidłowości realizacji projektu zgodnie z umową/decyzją o dofinansowanie projektu oraz załączonym do niej wnioskiem o dofinansowanie projektu oraz sprawdzenie, czy informacje dotyczące postępu realizacji projektu oraz poniesione wydatki przedstawiane przez beneficjenta we wnioskach o płatność są zgodne ze stanem rzeczywistym, harmonogramem realizacji projektu, harmonogramem płatności oraz budżetem projektu.

Kontrole projektów przeprowadzane są w trakcie, jak i na zakończenie projektów.

W zależności od jednostki kontrolowanej funkcjonują różne systemy i rodzaje kontroli.

Kontrola dokumentacji - w ramach weryfikacji wniosków o płatność otrzymanego od beneficjenta, sprawdza się informacje na temat wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach projektu wraz z opisem rzeczowym.

Kontrola na miejscu realizacji projektu prowadzona jest w celu sprawdzenia operacji finansowych i systemów zarządzania, prowadzona z inicjatywy beneficjenta końcowego lub instytucji zarządzającej.

Kontrola wyrywkowa - dokonywana na reprezentatywnej próbie zatwierdzonych do realizacji projektów, stanowiących równowartość co najmniej 5% kwalifikujących się kosztów.

Podstawowym kryterium oceny w przypadku kontroli jest legalność, zwłaszcza prawidłowość wydatkowania środków.

Metoda kontroli jest standardowa, wykorzystuje schematy kontroli, jest prowadzona na podstawie powszechnie znanych standardów i kryteriów.

Szczegółowe informacje na temat zasad przeprowadzania kontroli dla poszczególnych programów operacyjnych zawierają dokumenty programowe.

Źródło:

1. www.funduszestrukturalne.gov.pl,

2. "Zarządzanie projektem europejskim" PWE, Warszawa 2007

Wydarzenia

sierpień 2017
P W Ś C Pt S N
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3

Fundusze unijne w pigułce